Plan opiekuńczo – wychowawczo - edukacyjny
STANDARD I
Stworzenie planu opiekuńczo- wychowawczo- edukacyjnego z uwzględnieniem praw zawartych w Konwencji o prawach dziecka
1.1.1 Cele opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjne w żłobku to kompleks działań mających na celu wspieranie wszechstronnego rozwoju dziecka, zapewnienie mu bezpieczeństwa i komfortu oraz przygotowanie do dalszego kształcenia i życia społecznego.
1) Opiekuńcze cele obejmują zapewnienie dziecku opieki, higieny i bezpieczeństwa oraz stwarzanie mu poczucia bezpieczeństwa i komfortu.
2) Wychowawcze cele skupiają się na rozwijaniu umiejętności społecznych, emocjonalnych i ruchowych dziecka oraz kształtowaniu jego pozytywnych postaw i wartości.
3) Edukacyjne cele dotyczą stymulowania rozwoju intelektualnego dziecka poprzez różnorodne zabawy i zajęcia, rozwijanie jego ciekawości świata oraz poszerzanie jego słownictwa.
1.1.2 W Żłobku Samorządowym „Świetliki” w Chełmku stosuje się metody pracy dostosowane do wieku, możliwości rozwojowych oraz indywidualnych potrzeb dzieci. W pracy z najmłodszymi kluczowe jest oparcie działań na zabawie, relacji i aktywności własnej dziecka. Dobór metod uwzględnia naturalną ciekawość, potrzebę ruchu, poznawania świata i budowania relacji społecznych. Metody te wspierają całościowy rozwój dziecka — emocjonalny, społeczny, poznawczy i ruchowy — a jednocześnie wzmacniają poczucie bezpieczeństwa i komfortu w nowym środowisku:
1) metody oparte na aktywności dziecka - uwzględniają naturalną potrzebę działania i samodzielnego poznawania świata: samodzielne doświadczenia, zadania stawiane do wykonania, ćwiczenia praktyczne, kierowanie aktywnością dziecka w sposób wspierający,
2) metody percepcyjno-obserwacyjne - pobudzają ciekawość poznawczą i wspierają rozwój percepcji: obserwacja i pokaz, prezentacje obrazów, ilustracji, rekwizytów,
3) metody słowne i komunikacyjne - wspierają rozwój językowy, myślenie i budowanie relacji: słuchanie opowiadań, bajek, wierszy i muzyki, rozmowa kierowana i swobodna, opowiadanie, objaśnienia i instrukcje, zagadki, rymowanki, opisywanie zjawisk i ich wyjaśnianie,
4) metody zabawowe - wspierają wszechstronny rozwój poprzez różnorodne formy zabawy: zabawy konstrukcyjne i manipulacyjne, zabawy dydaktyczne, muzyczne i ruchowe, zabawy sensoryczne i plastyczne, zabawy badawcze, przyrodnicze i tematyczne, zabawy swobodne według zainteresowań dziecka,
5) metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne - wspiera rozwój ruchowy, budowanie poczucia bezpieczeństwa i relacji z innymi poprzez zabawy ruchowe i kontakt fizyczny,
6) metody relaksacyjne - służą wyciszeniu, budowaniu spokoju i pozytywnych relacji z dorosłym: masażyki, ćwiczenia oddechowe, zabawy paluszkowe,
7) metoda modelowania zachowań - dzieci uczą się przez obserwację dorosłych i rówieśników — istotne jest pozytywne wzmacnianie pożądanych postaw i zachowań,
8) bajkoterapia - wspiera rozwój emocjonalny, pomaga w zrozumieniu trudnych sytuacji i buduje poczucie bezpieczeństwa poprzez kontakt z bajką terapeutyczną.
1.1.3 Harmonogram obejmujący stałe i zmienne elementy dnia:
6.00-8.20 – przyprowadzanie dzieci do żłobka
8.20-8.30 – czynności higieniczne przygotowujące do śniadania
8.30-9.00 – śniadanie
9.00-9.30 – zabawy edukacyjne i muzyczno-ruchowe
9.30 – 9.40 – czynności higieniczne przygotowujące do drugiego śniadania
9.40 – 10.00 – drugie śniadanie
10.00 – 11.00 - zajęcia rozwojowe, zajęcia logopedyczne, zajęcia plastyczne,
spacer, zabawy ruchowe
11.00 – 11.30 – czynności higieniczne przygotowujące do obiadu, jedzenie zupy
11.30 – 13.30 – poobiedni odpoczynek – leżakowanie, muzyka relaksacyjna
13.30 – 13.40 – budzenie dzieci, czynności higieniczne przygotowujące do drugiego dania
13.40 – 14.00 – drugie danie
14.30 – 14.45 – zabawy swobodne dzieci wg zainteresowań.
14.45 – 14.50 – czynności higieniczne przygotowujące do podwieczorku
14.50 – 15.00 - podwieczorek
15.30 – 16.30 – zabawy swobodne dzieci wg zainteresowań.
1.1.4 Aktywności podejmowane z dziećmi w Żłobku Samorządowym „Świetliki” w Chełmku opierają się na powtarzalnych, codziennych sytuacjach oraz różnorodnych zabawach, które wspierają rozwój społeczny, emocjonalny, poznawczy i fizyczny. Kluczowe jest zapewnianie dzieciom codziennych okazji do: obserwacji, eksperymentowania, ruchu, budowania relacji i rozwijania samodzielności. Do planowanych aktywności należą m.in.:
1) codzienne zabawy swobodne w sali z możliwością wyboru miejsca, materiałów i rodzaju aktywności,
2) zabawy manipulacyjne i konstrukcyjne rozwijające koordynację wzrokowo-ruchową (np. klocki, układanki, sortery),
3) zabawy sensoryczne, plastyczne, twórcze z wykorzystaniem różnorodnych materiałów i faktur (masa solna, ciastolina, farby, papier, naturalne materiały),
4) zabawy muzyczne i rytmiczne — śpiewanie, słuchanie piosenek, gra na prostych instrumentach, zabawy przy muzyce,
5) zabawy ruchowe i ogólnorozwojowe, zarówno w sali, jak i na świeżym powietrzu, wspierające sprawność i koordynację ruchową,
6) zabawy tematyczne i odgrywanie ról — naśladowanie sytuacji z życia codziennego, rozwijanie wyobraźni i umiejętności społecznych,
7) proste zabawy badawcze i przyrodnicze — obserwowanie przyrody, zabawy z wodą, piaskiem, światłem i cieniem,
8) zabawy integracyjne, wspólne kręgi, powitania i pożegnania budujące poczucie wspólnoty i relacji w grupie,
9) zabawy rozwijające mowę i komunikację — słuchanie bajek, wierszyków, opowiadanie, zabawy paluszkowe, zagadki, rymowanki,
10) zajęcia wspierające samodzielność — ćwiczenia samoobsługowe w trakcie codziennych czynności: posiłki, ubieranie się, toaleta,
11) codzienne spacery i pobyt na świeżym powietrzu, niezależnie od pory roku w miarę możliwości pogodowych,
12) zabawy wyciszające i relaksacyjne — masażyki, kołysanki, czytanie książeczek,
13) okazjonalne aktywności związane z kalendarzem świąt i wydarzeń (np. Dzień Misia, Święto Dyni, Dzień Ziemi),
14) aktywności są dostosowywane do wieku, możliwości i potrzeb rozwojowych dzieci, w ich planowaniu uwzględnia się również inicjatywę własną dziecka, naturalny rytm grupy oraz codzienne sytuacje edukacyjne pojawiające się spontanicznie,
15) w codziennej pracy opiekunki planują i realizują aktywności w oparciu o miesięczne plany dydaktyczno-wychowawcze tworząc tygodniowe scenariusze zajęć, dokumenty te zawierają opis treści i przebiegu zajęć, a ich zakres jest każdorazowo dostosowany do aktualnych potrzeb i możliwości rozwojowych dzieci,
16) systematyczna realizacja zaplanowanych działań sprzyja spójnej organizacji dnia, a jednocześnie zapewnia dzieciom różnorodne, atrakcyjne aktywności, które wspierają ich wszechstronny, harmonijny rozwój w bezpiecznym i przyjaznym środowisku.
1.2.1 Przestrzeń i lokalizacja
1) wymogi lokalowe: w jednym pomieszczeniu przeznaczonym na zbiorowy pobyt dzieci będzie przebywać maksymalnie 24 dzieci, powierzchnia jednego pomieszczenia wynosi 69 m2, budynek zawiera dwa pomieszczenia przeznaczone na zbiorowy pobyt dzieci, łączna ilość przebywających w żłobku podopiecznych wynosi 48,
2) dostępność: żłobek łatwo dostępny z parkingiem,
3) bezpieczeństwo: pomieszczenia bezpieczne i zgodne z wymogami sanitarnymi, z odpowiednim oświetleniem, wentylacją i dostępem do bieżącej wody,
4) funkcjonalność: strefy zorganizowane względem zabawy, odpoczynku, karmienia i higieny,
5) w placówce wprowadzono podział na strefy funkcjonalne, mające na celu usprawnienie organizacji pracy żłobka oraz zapewnienie bezpieczeństwa i higieny:
5a) strefa czerwona – obejmuje szatnię, w której dzieci pozostawiają odzież wierzchnią,
5b) strefa żółta – stanowi hol zlokalizowany pomiędzy salami dziecięcymi, ze względu na realizację dostaw wyżywienia dla dzieci, rodzice oraz inne osoby upoważnione do odbioru dzieci są proszeni o niewchodzenie na teren tej strefy,
5c) strefa niebieska – przeznaczona jest dla grupy Maluchów,
5d) strefa zielona – przeznaczona jest dla grupy Starszaków.
STANDARD IV
Respektowanie praw dzieci w codziennej pracy instytucji opieki
4.1 Instytucja zapewnia dzieciom możliwość odpoczynku w pomieszczeniu w dwóch różnych formach:
1) odpoczynek na leżakach- w placówce zorganizowane są strefy odpoczynku, gdzie dzieci mogą korzystać z leżaków; personel dba o to, aby otoczenie było przyjemne, zapewniając odpowiednie oświetlenie, cichą muzykę relaksacyjną oraz komfortową temperaturę; dzieci mają możliwość odpoczynku przez określony czas, co pozwala im na regenerację sił,
2) cicha aktywność przy stolikach- obok strefy leżakowej, przy stolikach dzieci mogą uczestniczyć w cichych aktywnościach, takich jak czytanie książek, układanie puzzli czy rysowanie; to miejsce sprzyja wyciszeniu a jednocześnie rozwija kreatywność.
4.2 Lista działań personelu wspierających autonomię dzieci w czynnościach higienicznych:
1) zachęcanie dzieci do samodzielnego mycia rąk z użyciem mydła oraz pokazywanie prawidłowej techniki,
2) wizualne pomoce ilustrujące etapy czynności higienicznych, co ułatwia dzieciom zrozumienie i zapamiętanie procedur,
3) trening czystości- dzieci uczą się korzystania z nocnika/toalety oraz mycia rąk,
4) regularne rozmowy z dziećmi na temat znaczenia higieny osobistej, co sprzyja kształtowaniu nawyków.
4.3 Personel przynajmniej raz w roku dokonuje samooceny działań wspierających autonomię dziecka podczas czynności higienicznych (Załącznik nr 1).
4.4 Lista działań personelu wspierających samodzielność dzieci podczas posiłków:
1) zachęcanie do samodzielnego spożywania posiłków - umożliwianie dzieciom samodzielnego jedzenia i stwarzanie okazji do ćwiczenia tej umiejętności,
2) zachęcanie do samodzielnego używania kubka - wspieranie dzieci w próbach picia bez pomocy, z dostosowaniem naczyń do ich możliwości,
3) umożliwianie wyboru składników posiłku - proponowanie dziecku prostych wyborów (np. rodzaj dodatku, porcja) by wzmacniać poczucie sprawstwa,
4) udzielanie wsparcia w sytuacjach trudnych - spokojna pomoc, gdy dziecko potrzebuje wskazówki lub interwencji, bez wyręczania jeśli nie jest to konieczne,
5) zapewnianie odpowiedniej ilości czasu na posiłek - dostosowanie tempa do potrzeb dziecka, bez pośpiechu i presji,
6) tworzenie pozytywnej atmosfery podczas posiłków - okazywanie cierpliwości, wzmacnianie pozytywne, wprowadzanie spokojnego i przyjaznego klimatu sprzyjającego nauce samodzielności.
4.5 Personel przynajmniej raz w roku dokonuje samooceny działań wspierających samodzielność dziecka podczas posiłków (Załącznik nr 2).
STANDARD V
Budowanie przez personel bezpiecznych, opartych na szacunku relacji z dziećmi
5.1 W instytucji określone są wspólne dla całego personelu sposoby:
1) nawiązywania relacji z dziećmi dające im poczucie bezpieczeństwa - personel buduje bezpieczne, oparte na szacunku relacje z dziećmi, okazuje dzieciom ciepło, akceptację i zainteresowanie ich emocjami oraz potrzebami,
2) reagowania werbalne i niewerbalne na zachowania dzieci – personel używa gestów wspierających: przytaknięcie, uśmiech, kucnięcie do poziomu dziecka, aby pokazać zrozumienie i bliskość; zachowuje spokój nawet w trudnych sytuacjach, postawa reguluje emocje dziecka i pomaga mu się uspokoić,
3) komunikowania dzieciom aktywności w ciągu dnia i zmian z tym związanych - personel informuje dzieci z wyprzedzeniem o planowanych działaniach i zmianach.
5.2 Personel przynajmniej raz w roku dokonuje samooceny działań dotyczących interakcji z dziećmi (Załącznik nr 3).
STANDARD VI
Wspieranie u dzieci poczucia przynależności i uważności na inne osoby
6.1 Wskazówki metodyczne dla personelu, sprzyjające rozwojowi u dzieci poczucia przynależności do grupy oraz zainteresowania innymi:
1) organizowanie przestrzeni w sposób umożliwiający wspólne działania i kontakty między dziećmi,
2) wprowadzanie codziennych rytuałów grupowych (powitanie, rozmowy w kręgu, wspólne piosenki) sprzyjające budowaniu poczucia wspólnoty,
3) zachęcanie dzieci do współpracy, dzielenia się i wzajemnej pomocy w codziennych sytuacjach,
4) stwarzanie okazji do realizacji zadań zespołowych, w których każde dziecko ma możliwość aktywnego udziału,
5) modelowanie pozytywnych zachowań społecznych poprzez spokojną komunikację, empatię i szacunek wobec innych,
6) wspieranie dzieci mniej otwartych, stopniowo włączając je w aktywności grupowe i zachęcając do kontaktów z rówieśnikami.
6.2 Aktywności:
1) umożliwiające dzieciom podejmowanie decyzji w sprawach ich dotyczących- oferowanie ograniczonego wyboru zabaw (np. między dwiema aktywnościami), aby ułatwić podejmowanie decyzji; udostępnianie prostych, małych kącików tematycznych z niewielką liczbą materiałów; prezentowanie możliwości zabawy poprzez wskazywanie i nazywanie dostępnych aktywności; akceptowanie zmiany decyzji podczas zajęć, dostosowując się do rozwoju dziecka,
2) wspierające samodzielność dzieci- zachęcanie do wykonywania fragmentów czynności samoobsługowych, takich jak wsunięcie ręki w rękaw, zdjęcie czapki; wspieranie prób samodzielnego sprzątania poprzez prosty komunikat lub krótką rymowankę; wprowadzanie bardzo prostych zasad grupowych przedstawionych za pomocą obrazków; utrwalanie zasad poprzez codzienne naśladowanie i powtarzanie w sytuacjach naturalnych; nazywanie dokonanych wyborów w celu wspierania świadomości i rozwoju mowy.
6.3 Zadania personelu żłobka wspierające współpracę i komunikację dzieci w grupie:
1) organizowanie prostych zabaw sprzyjających kontaktom i wspólnemu działaniu,
2) modelowanie podstawowych form komunikacji (gesty, proste słowa, podawanie zabawek),
3) pomaganie w rozwiązywaniu sporów poprzez spokojne nazywanie sytuacji i emocji,
4) wzmacnianie pozytywnych zachowań społecznych (dzielenie się, czekanie na swoją kolej, pomoc),
5) tworzenie bezpiecznej, miłej atmosfery sprzyjającej relacjom między dziećmi.
6.4 Placówka przewiduje celebrowanie świąt i ważnych wydarzeń w formie krótkich, dostosowanych do wieku dzieci aktywności, obejmujących m.in. święta narodowe, takie jak 11 listopada i 3 maja, święta Bożego Narodzenia oraz uroczystości związane z obchodzeniem urodzin dzieci.
STANDARD VII
Zapewnienie dzieciom warunków do poznawania i doświadczania otaczającego świata
7.1 Wskazówki metodyczne dla personelu sprzyjające poznawaniu i doświadczaniu świata przez dzieci:
1) udostępnianie różnorodnych materiałów do samodzielnego badania i eksperymentowania,
2) organizowanie zabaw sensorycznych wspierających poznawanie zmysłowe,
3) zapewnianie dzieciom kontaktu z naturą i obserwacji otoczenia,
4) nazywanie zjawisk, działań i przedmiotów, aby wspierać rozwój języka,
5) zachęcanie do samodzielnych prób i odkryć przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa.
7.2 Aktywności zapewniające dzieciom warunki do poznawania i doświadczania otaczającego świata poprzez:
1) myślenie przyczynowo-skutkowe: proste eksperymenty, zabawki reagujące na działanie, wrzucanie/przesypywanie,
2) obserwację i doświadczanie świata: spacery, zabawy sensoryczne, oglądanie i wskazywanie obrazków,
3) określanie cech przedmiotów: sortowanie według koloru/kształtu, nazywanie cech, dobieranie podobnych przedmiotów,
4) określenia przestrzenne: zabawy w chowanie „pod/za/na”, układanie „obok/w środku”, proste polecenia przestrzenne.
STANDARD VIII
Tworzenie dzieciom środowiska sprzyjającego mówieniu, słuchaniu i porozumiewaniu się
8.1 Wskazówki metodyczne dla personelu, wspierające u dzieci rozwój gotowości i umiejętności porozumiewania się, z uwzględnieniem:
1) mówienie do dzieci: stosowanie krótkich, jasnych komunikatów, równocześnie opisując na bieżąco wykonywane czynności, aby dziecko mogło łączyć słowa z działaniem,
2) aktywne słuchanie: utrzymywanie kontaktu wzrokowego i uważne reagowanie na każdy komunikat dziecka — także gest czy dźwięk — poprzez potwierdzenie, co wzmacnia poczucie bycia słyszanym,
3) wzbogacanie słownictwa: systematycznie rozszerzać wypowiedzi dziecka, dodając nowe słowa lub opisowe określenia, aby wzbogacać język dziecka.
8.2 Tworzenie dzieciom środowiska sprzyjającego mówieniu, słuchaniu i porozumiewaniu się poprzez aktywności obejmujące:
1) rozmowy z dziećmi: krótkie dialogi podczas codziennych czynności, zadawanie prostych pytań i zachęcanie do nazywania tego, co dziecko widzi lub robi,
2) komunikowanie się dzieci z rówieśnikami i personelem: zachęcanie do zwracania się do siebie po imieniu, proszenia o pomoc, dzielenia się zabawkami i reagowania na komunikaty innych,
3) aktywny udział we wspólnym czytaniu i słuchaniu: oglądanie ilustracji, wskazywanie elementów w książce, powtarzanie wyrazów i odgłosów, słuchanie krótkich tekstów i prostych utworów.
STANDARD IX
Kształtowanie otoczenia umożliwiającego rozwój sprawności fizycznej dzieci oraz zaangażowanie zmysłów
9.1 Wskazówki metodyczne dla personelu, które wspierają rozwój fizyczny dzieci:
1) motoryka mała: zapewnianie codziennych zabaw manipulacyjnych (przesypywanie, układanie, przekładanie) umożliwiających ćwiczenie precyzyjnych ruchów dłoni i palców,
2) percepcja zmysłowa: organizowanie różnorodnych aktywności sensorycznych (dotyk, dźwięki, zapachy, faktury), aby dziecko mogło eksplorować bodźce i uczyć się ich rozróżniania, 3) motoryka duża: proponowanie codziennie ruchu (chodzenie, turlanie, wspinanie, pchanie, ciągnięcie) tworząc bezpieczne warunki do swobodnej aktywności fizycznej.
9.2 Kształtowanie otoczenia umożliwiającego rozwój sprawności fizycznej dzieci oraz zaangażowanie zmysłów poprzez aktywności obejmujące:
1) zabawy angażujące zmysły: oglądanie kontrastowych obrazków, słuchanie dźwięków i instrumentów, wąchanie bezpiecznych zapachów, dotykanie różnych faktur, próbowanie prostych smaków,
2) motoryka mała: przekładanie i układanie klocków, przesypywanie i zgniatanie materiałów,
3) koordynacja wzrokowo-ruchowa i równowaga: rzucanie i łapanie dużych piłek, toczenie przedmiotów, chodzenie po wyznaczonych ścieżkach lub miękkich matach,
4) czucie głębokie i schemat ciała: turlanie, dociski zabawowe, zabawy w naśladowanie ruchów części ciała,
5) duża motoryka i zabawy na powietrzu: bieganie, wspinanie, pchanie i ciągnięcie pojazdów, zabawy w piasku i na trawie, pokonywanie prostych torów przeszkód.
STANDARD X
Zapewnienie dzieciom warunków do twórczej ekspresji i kontaktu z różnymi wytworami kultury i sztuki
10.1 Wskazówki metodyczne dla personelu oraz niezbędne warunki umożliwiające dzieciom:
1) działania twórcze - zachęcanie do rysowania, śpiewu, tańca, odgrywania ról oraz umożliwianie korzystania z różnorodnych materiałów plastycznych, instrumentów i rekwizytów,
2) dostęp do wytworów kultury - prezentowanie i udostępnienie książek, ilustracji, muzyki oraz prostych form sztuki.
10.2 Działania personelu zachęcające dzieci do:
10.2 a Wyrażania twórczej ekspresji w różnych formach:
1) proponowanie różnorodnych aktywności plastycznych, muzycznych, ruchowych i sensorycznych,
2) stwarzanie okazji do spontanicznej zabawy twórczej (taniec, śpiew, rysowanie, budowanie, opowiadanie),
3) zachęcanie do eksperymentowania i wyrażania pomysłów bez oceniania czy poprawiania,
4) umożliwianie dokończenia własnych pomysłów oraz podążanie za inicjatywą dziecka,
5) prezentowanie twórczości dzieci na tablicy prac, co wzmacnia ich poczucie wartości.
10.2 b Wyrażania twórczej ekspresji przez umożliwienie dzieciom wykorzystywania różnorodnych materiałów:
1) udostępnianie materiałów o zróżnicowanej fakturze, kolorze i przeznaczeniu (papier, tkaniny, naturalne materiały, masy plastyczne, elementy sensoryczne),
2) zachęcanie do łączenia różnych tworzyw i technik, bez ograniczania kreatywności,
3) wprowadzanie materiałów nieoczywistych (np. rolki, patyczki, sznurki) do działań konstrukcyjnych,
4) zapewnianie bezpieczeństwa i wsparcia podczas eksperymentowania z nowymi narzędziami.
10.2 c Poznawania różnych wytworów kultury:
1) czytanie dzieciom książek, wierszy i opowiadań oraz prezentowanie ilustracji,
2) wprowadzanie dzieci w kontakt z muzyką – zarówno dziecięcą, jak i klasyczną czy ludową,
3) organizowanie tematycznych zajęć inspirowanych kulturą (np. tradycje, zwyczaje, święta),
4) zapraszanie do zabawy elementami teatru – pacynki, kukiełki, mini-scenki.
STANDARD XI
Praca na podstawie planu opiekuńczo- wychowawczo- edukacyjnego
11.1 Personel pracuje z dziećmi, realizując Plan OWE, co potwierdza poprzez złożenie odpowiedniego oświadczenia ( Załącznik nr 4).
11.2 W placówce ewaluacja Planu OWE przeprowadzana jest raz w roku, w okresie od czerwca do sierpnia, zgodnie z organizacją pracy instytucji opieki. Konkretna data ustalana jest każdorazowo przez osobę kierującą placówką, z uwzględnieniem zakończenia bieżącego roku pracy i możliwości organizacyjnych (Załącznik nr 5).
11.2 a Analiza obejmuje:
1) zebrane informacje z bieżącej dokumentacji (karty obserwacji),
2) uwzględnienie wyników samooceny personelu,
3) analiza opinii rodziców, zebranych poprzez ankiety,
4) spotkanie zespołu, omówienie zebranych informacji i wypracowanie wniosków,
5) spisanie podsumowania w formie dokumentu wewnętrznego.
